Uitvoerder van het kunsten- en cultureel-erfgoedbeleid van de Vlaamse Regering

Topstukken

Aardglobe (1615-1617)

Franciscus Haraeus - Aardglobe (1615-1617)
Kunstenaar:
Franciscus Haraeus
Titel: 
Aardglobe (1615-1617)
Jaar: 
2013
Bewaarplaats: 
s.n.
Categorie: 
Cultuurhistorisch
Thema: 
Mercator
Van de theoloog Franciscus Haraeus (1555-1631) zijn slechts twee in plano aardglobes bewaard: één daterend uit 1614 en bewaard in de State Library of New South Wales te Sydney en het hier besproken exemplaar daterend uit 1615/1617. Beide in plano aardglobes zijn uniek. De twee aardglobes van Franciscus Haraeus zijn thematische globes. Op de wereldbollen worden de woonplaatsen van de christenen (met een kruis), van de islamieten (met een halve maan op een stok) en van de heidenen (met een werpspies) weergegeven.
Franciscus Haraeus was aldus de eerste die een thematisch element op een globe afbeeldde en één van de eersten die een godsdienstenkaart van de wereld samenstelde. Het hier besproken document is gaaf bewaard en niet-ingekleurd. De globe is opgedragen aan de beste, hoogste en eeuwige God (…). Voor zover bekend is dit de enige globe of kaart die aan God is opgedragen, gewoonlijk droeg men zijn werk op aan een vorst, een bestuurscollege of een mecenas.
In navolging van Gerard Mercator werden op de globe van 1615-1617 loxodromen getekend. Ook de compositie van de segmenten (een breedte van 30 graden elk en slechts tot 70 graden noorder- of zuiderlengte) aangevuld met twee poolcirkels is geheel in lijn met de werkwijze van Mercator. Hierbij sloot Franciscus Haraeus zich aan bij de ondertussen gebruikelijke werkwijze. Voor zijn eerste globe had hij het niet nodig geacht om de loxodromen weer te geven en had hij een geheel andere techniek gebruikt om de wereldbol in segmenten op te delen.
12 segmenten niet gemonteerd, op twee bladen gedrukt, een derde blad bevat de bijhorende ringen en teksten
imitatie op kleiner formaat van de aardglobebekleding van Gerard Mercator van 1541
papier, kopergravure
afmetingen: hoogte 34,5 cm, breedte 102 cm